شرایط فرزند خواندگی برای خانواده هایی که فرزند دارند، چیست؟

 اما جالب است بدانید که کسانی که فرزند دارند نیز می‌توانند سرپرستی کودکان بی سرپرست و یا بدسرپرست را به عهده بگیرند. قوانین جدید مبنی بر آن است که خانم‌های مجرد نیز اگر مشمول شرایط مربوطه باشند، می‌توانند برای گرفتن سرپرستی فرزندان بهزیستی اقدام کنند. حال به این پرسش می رسیم که شرایط فرزند خواندگی برای خانواده هایی که فرزند دارند، چیست؟ما در این نوشتار مراحلی که برای تحقق این امر باید طی شود و همچنین قوانین و مقررات مربوط به این مبحث را به شما معرفی می‌کنیم. پس اگر شما به دنبال آگاهی یافتن از شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند هستند، در ادامه با ما باشید. 

بخوانید: وکیل املاک

 برای درخواست فرزند خواندگی چه مراحلی باید طی شود؟

تمامی متقاضیان سرپرستی فرزندان بی سرپرست، مراحلی یکسان را برای ثبت درخواست خود باید طی کنند.این بدان معنی است که شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند و کسانی که دارای فرزند نیستند، یکسان خواهد بود.مجوز سرپرستی کودک برای خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، اخیراً صادر شده است. پیش از این فقط زن و شوهری که به هر دلیل نمی‌توانستند کودکی داشته باشند، مجاز بودند تا برای اخذ سرپرستی کودکان بی سرپرست اقدام کنند.

اما امروزه شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند نیز مهیا شده است و طبق تجربیات و آزمایش‌های کسب شده در این زمینه، کودکان بی سرپرستی که وارد خانواده‌های بچه دار می‌شوند، با شوق و سلامتی روحی و روانی بیشتری به ادامه زندگی خود می‌پردازند. خانواده متقاضی فرزند خواندگی در وهله اول باید به بهزیستی مراجعه کند تا شرایط او بررسی شود.اگر شرایط خانواده توسط سازمان بهزیستی تأیید شد، پس از آن باید برگ مصاحبه اولیه توسط بهزیستی و مشخصات فردی و برگ تقاضانامه توسط خانواده تکمیل گردد.پس از تأیید و بررسی و تکمیل شرایط، مددکاران اجتماعی به منزل خانواده متقاضی مراجعه نموده و شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند را از نظر وضع زندگی و محل سکونت نیز بررسی می‌کنند.حال در این مرحله خانواده‌های دارای فرزند و همچنین انواع دیگر متقاضیان، به سازمان پزشکی قانونی، اداره تشخیص هویت و مراکز مشاوره معرفی خواهند شد. در مراکز مشاوره و روانشناسی، والدین و همچنین کودکان بی سرپرست از نظر سلامت روحی و روانی مورد بررسی قرار می‌گیرند. کودکان باید تحت نظر روانشناسان خبره باشند تا میزان پذیرش خانواده جدید در آن‌ها مورد تحلیل قرار بگیرد.

همچنین بخوانید: بهترین وکیل مهریه در تهران

بعد از اینکه تمامی این موارد توسط درمانگران و روانشناسان تأیید شدند، نتیجه به سازمان بهزیستی اعلام می‌شود.حال که شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند بررسی و تأیید شد، این خانواده‌ها و یا سایر متقاضیان دیگر، به مشاور دینی و دادگاه صالحه معرفی خواهند شد.بعد از این، دادگاه مدارک را بررسی کرده و به صورت کاملاً آزمایشی کودک را به مدت شش ماه به خانواده سپرده و البته پدر خوانده و مادر خوانده باید دوره‌های والدگری را نیز در این مدت سپری کنند.مددکاران اجتماعی در طول این مدت نوع سرپرستی کودک و شرایطی که در آن قرار گرفته است را نظارت می‌کنند و چنانچه محیطی که کودک در آن قرار گرفته است سالم و شامل شرایط لازم باشد، حکم دائم فرزند خواندگی برای آن خانواده صادر خواهد شد. 

سن فرزندخوانده برای خانواده‌های دارای فرزند

یکی از پرسش‌های متداول خانواده‌هایی که خود دارای فرزند هستند، مربوط به سن کودک قابل پذیرش است. در عمل، بهزیستی تلاش می‌کند کودکانی را به خانواده‌های فرزنددار واگذار کند که از نظر سنی اختلاف معقولی با فرزندان خانواده داشته باشند تا تعادل عاطفی و تربیتی در خانواده حفظ شود. هرچند قانون سن مشخص و قطعی تعیین نکرده است، اما در بررسی‌های کارشناسی، سن کودک، شرایط روحی او و ساختار خانواده به صورت هم‌زمان مورد توجه قرار می‌گیرد و تصمیم نهایی بر اساس مصلحت کودک اتخاذ می‌شود.

آیا فرزندخواندگی برای خانواده‌های دارای فرزند سخت‌تر است؟

برخی متقاضیان تصور می‌کنند داشتن فرزند، شانس پذیرش درخواست سرپرستی را کاهش می‌دهد. در حالی که طبق قوانین جدید، شرایط فرزندخواندگی برای خانواده‌های دارای فرزند از نظر قانونی تفاوتی با سایر متقاضیان ندارد. آنچه در عمل باعث طولانی‌تر شدن فرآیند می‌شود، حساسیت بیشتر کارشناسان بهزیستی و دادگاه نسبت به تعادل روانی کودک، نحوه تعامل فرزندان خانواده با فرزندخوانده و توانایی والدین در مدیریت این شرایط است، نه صرف داشتن فرزند.

شرایط قانونی پذیرش فرزند خواندگی

همانطور که پیش‌تر نیز ذکر کردیم، شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند و البته سایر متقاضیان، توسط نهادهای مختلف بررسی و تحلیل می‌شود. حال در این قسمت توضیح مختصری در مورد این شرایط می‌دهیم.

• زن و شوهر باید تابعیت ایرانی داشته باشند و در صورتی که در خارج از ایران سکونت دارند، باید به کنسولگری ایران در آن کشوری که هستند مراجعه کنند و درخواست اخذ سرپرستی خود را از این طریق به بهزیستی ارسال نمایند.
• یکی دیگر از مواردی که در لیست شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند و البته سایر متقاضیان آمده است، اعتقاد پدر و مادر به یکی از ادیانی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است.
• پدر و مادر هیچ کدام نباید به بیماری‌های واگیردار و یا صعب العلاج دچار باشند.
• خانواده باید توانایی لازم برای تربیت و نگهداری از کودکان و یا نوجوانان بی سرپرست و یا بدسرپرست را داشته باشد.
• خانواده از نظر قضایی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ پدر و مادر هیچ کدام نباید محکومت جزایی موثر داشته باشند.
• خانواده باید تمکن مالی قابل قبول که در سازمان بهزیستی به مقدار دقیق آن اشاره شده است را داشته باشد.
• انجام واجبات و ترک محرمات از دیگر مواردی است که در لیست شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند و یا سایر متقاضیان، آمده است.
• صلاحیت اخلاقی خانواده نیز از جنبه‌های مختلف بررسی خواهد شد.
• عدم اعتیاد به الکل، مواد مخدر و یا روان گردان از دیگر فاکتورهای مهم مورد بررسی خواهد بود.
• مهجور نبودن
• یکی از زوجین حداقل باید سی سال سن داشته باشد.

نکته قابل توجه در رابطه با اموال خانواده‌ای که دارای فرزند بوده و متقاضی سرپرستی یک فرزند از بهزیستی است، این است که اموال و دارایی‌های این افراد برای پذیرش فرزند، ارزیابی شده و با حکم قاضی مشخص می‌شود که کدام اموال به فرزند خوانده می‌رسد.

همچنین بخوانید: شرایط، هزینه‌ها و بهترین روش‌های مطالبه مهریه

یعنی در همان ابتدای امر، قاضی اموالی که باید به نام کودک شود را تعیین می‌کند. این یک تصمیم مهم و در راستای عدم پایمال شدن حق فرزندانی است که به عنوان فرزند خوانده وارد خانواده‌ای می‌شوند که دارای فرزند هستند. اما حال اگر خانواده‌ای میزان مال مورد نظر دادگاه را نداشت چه؟برای این افراد دستور اخذ تعهد کتبی به تملیک بخشی از اموال یا حقوق در آینده صادر و پس از قبول درخواست کننده و انجام دستور، حکم سرپرستی صادر خواهد شد.

الویت بندی بهزیستی برای فرزندخواندگی

همانطور که پیش‌تر هم اشاره کردیم، قوانین جدید بهزیستی مبنی بر آن است که خانواده‌های فرزند دار و یا حتی زنان و دختران مجرد بالای سی سال نیز مشمول شرایط سرپرستی فرزندان بی سرپرست و یا بدسرپرست باشند. یعنی شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند و یا زنان مجرد نیز همانند دیگر زوج‌هایی که فرزند ندارند، میسر شده است. اما در هر صورت در سازمان بهزیستی یک الویت بندی جهت انتخاب سرپرست برای کودکان، وجود دارد. این الویت بندی به شرح زیر است:

• خانواده‌های بدون فرزند
• خانواده‌های دارای فرزند
• زنان و دختران مجرد بالای ۳۰ سال

بخوانید:  وکیل اندرزگو 

وظایف سرپرستان بعد از گرفتن حق سرپرستی چیست؟

تامین تمامی نیازهای کودک و هزینه‌های او بعد از گرفتن حق سرپرستی توسط والدین، بر عهده آن‌ها خواهد بود.

پدر و مادر موظفند محیطی امن را برای کودک فراهم کرده و تمام نیازهای مادی و معنوی او را تأمین کنند.

یکی از موارد مهم در بررسی شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند این است که نباید کوچکترین تفاوتی بین فرزندان واقعی آن‌ها و کودکانی که سرپرستی‌شان را قبول می‌کنند، وجود داشته باشد.البته ناگفته نماند که تأمین نیازهای مادی و هزینه‌های کودک به هیچ عنوان به این معنا نیست که پرداخت مستمری که به موجب قانون به کودک یا نوجوان بی سرپرست تعلق می‌گرفته است، قطع خواهد شد. اما در هر صورت خانواده نیز باید هزینه‌های کودک را تأمین کند.تمامی این موارد توسط مددکاران اجتماعی که تا سن 18 سالگی در کنار کودک هستند و شرایط روحی و روانی و همچنین مادی او را به صورت مرتب پیگیری می‌کنند، بررسی خواهد شد.

برای مطالعه راهنمای کامل مشاوره حقوقی خانواده این صفحه را ببینید.

چه کودکانی می‌توانند تحت سرپرستی قرار بگیرند؟

حال که شرایط فرزند خواندگی برای کسانی که فرزند دارند را بررسی کردیم، شاید بررسی شرایط کودکانی که می‌توانند تحت سرپرستی پدر خوانده و مادر خوانده قرار بگیرند نیز خالی از لطف نباشد. این کودکان باید دارای شرایط زیر باشند:

• امکان شناخت هیچ یک از پدر، مادر و جد پدری آنان وجود نداشته باشد .
• پدر، مادر، جد پدری و وصی منصوب از سوی ولی ‌قهری‌ آنان در قید حیات نباشند .
• کودکانی که مدت زمان دو سال است که در بهزیستی هستند و کسی از فامیل همچون جد، پدر و یا مادر آن‌ها برای گرفتن آن‌ها مراجعه نکرده است.
• پدر، مادر و یا جد پدری او هیچ کدام صلاحیت سرپرستی کودک را ندارند و دادگاه در این زمینه حکم قطعی داده باشد.

نقش وکیل خانواده در پرونده‌های فرزندخواندگی

فرزندخواندگی صرفاً یک اقدام حمایتی یا احساسی نیست، بلکه فرآیندی کاملاً حقوقی و چندمرحله‌ای است که هرگونه اشتباه در آن می‌تواند باعث رد درخواست یا ایجاد مشکلات قانونی در آینده شود. حضور وکیل خانواده در این مسیر، به خانواده کمک می‌کند تا از همان ابتدا مدارک، تقاضانامه‌ها و تعهدات مالی را به‌درستی تنظیم کند و مانع از ایجاد نقص یا ابهام در پرونده شود. وکیل خانواده با شناخت دقیق رویه‌های بهزیستی، پزشکی قانونی و دادگاه صالح، مسیر پرونده را به‌گونه‌ای مدیریت می‌کند که احتمال صدور حکم دائم فرزندخواندگی افزایش یابد و خانواده وارد فرایندهای فرسایشی و زمان‌بر نشود. در بسیاری از پرونده‌ها، تفاوت میان رد یا پذیرش درخواست سرپرستی، صرفاً در نحوه تنظیم مستندات و دفاع حقوقی صحیح نهفته است.

نظر دادگاه درباره پذیرش فرزندخوانده در خانواده‌های بچه‌دار

دادگاه در پرونده‌های فرزندخواندگی، به‌ویژه در خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، صرفاً به شرایط مالی یا اداری بسنده نمی‌کند. قاضی با بررسی گزارش مددکاران اجتماعی، نظر روانشناسان و وضعیت روابط خانوادگی، تلاش می‌کند اطمینان حاصل کند که ورود کودک جدید به خانواده موجب آسیب روحی به هیچ‌یک از کودکان نخواهد شد. به همین دلیل، در این پرونده‌ها نگاه دادگاه کاملاً حمایتی و مبتنی بر مصلحت کودک است.

نقش نظر فرزندان خانواده در فرایند فرزندخواندگی

یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته، نظر و آمادگی فرزندان خانواده نسبت به پذیرش فرزندخوانده است. در جلسات مشاوره، میزان پذیرش، حس رقابت یا همکاری فرزندان و توانایی والدین در مدیریت این روابط بررسی می‌شود. تجربه نشان داده است خانواده‌هایی که پیش از اقدام، فرزندان خود را در جریان تصمیم قرار داده و از نظر عاطفی آن‌ها را آماده کرده‌اند، فرآیند موفق‌تری را طی کرده‌اند.

مدت زمان رسیدگی به درخواست فرزندخواندگی

مدت زمان رسیدگی به پرونده‌های فرزندخواندگی برای خانواده‌های دارای فرزند، بسته به شرایط پرونده، کامل بودن مدارک و نظر کارشناسان متفاوت است. به طور معمول، از زمان ثبت درخواست تا صدور حکم قطعی، چندین ماه زمان نیاز است. هرگونه نقص در مدارک، عدم آمادگی روانی خانواده یا ابهام در تعهدات مالی می‌تواند این فرآیند را طولانی‌تر کند. به همین دلیل، آمادگی کامل پیش از ثبت درخواست اهمیت زیادی دارد.

اشتباهات رایج خانواده‌های دارای فرزند در پرونده‌های فرزندخواندگی

یکی از اشتباهات رایج، تصور ساده بودن روند فرزندخواندگی صرفاً به دلیل داشتن شرایط عمومی است. در حالی که عدم توجه به تعهدات مالی، بی‌توجهی به نظر فرزندان خانواده، یا ارائه ناقص مدارک می‌تواند باعث رد درخواست شود. همچنین برخی خانواده‌ها بدون آگاهی از آثار حقوقی بلندمدت فرزندخواندگی اقدام می‌کنند که این موضوع در آینده مشکلات حقوقی و خانوادگی ایجاد می‌کند.

آثار حقوقی فرزندخواندگی برای خانواده‌های دارای فرزند

پس از صدور حکم قطعی فرزندخواندگی، رابطه‌ای حقوقی میان کودک و سرپرستان او شکل می‌گیرد که آثار قانونی مشخصی دارد. سرپرستان موظف به تأمین کلیه نیازهای مادی و معنوی کودک هستند و مسئولیت حضانت، نگهداری و تربیت او را همانند فرزندان خود بر عهده می‌گیرند. از سوی دیگر، تکلیف اموالی که باید به نام فرزندخوانده منتقل شود، از همان ابتدا و با نظر دادگاه مشخص می‌گردد تا حقوق کودک در آینده تضییع نشود. این موضوع در خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند اهمیت بیشتری دارد، زیرا قانون تلاش کرده است تعادل و عدالت میان فرزندان خانواده و فرزندخوانده برقرار باشد و هیچ‌گونه تبعیضی ایجاد نشود. آگاهی از این آثار حقوقی، پیش از اقدام به فرزندخواندگی، نقش مهمی در تصمیم‌گیری آگاهانه خانواده‌ها دارد.

بخوانید: وکیل خانواده غرب تهران

اهمیت آگاهی و آمادگی خانواده‌های دارای فرزند پیش از فرزندخواندگی

فرزندخواندگی در خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، نیازمند آمادگی روانی، اجتماعی و حقوقی بیشتری است. ورود یک کودک جدید به خانواده، تنها به معنای افزایش تعداد اعضای خانواده نیست، بلکه تغییراتی در روابط، مسئولیت‌ها و ساختار عاطفی خانواده ایجاد می‌کند. به همین دلیل، بررسی دقیق شرایط زندگی، گفت‌وگو با فرزندان و دریافت مشاوره تخصصی پیش از اقدام، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت این مسیر دارد. تجربه نشان داده است خانواده‌هایی که با آگاهی کامل و همراهی مشاوران و وکلای متخصص وارد این فرایند شده‌اند، توانسته‌اند محیطی امن و پایدار برای کودک فراهم کنند و از بروز تنش‌های احتمالی در آینده جلوگیری نمایند.

نقش دادگاه و نظارت مستمر پس از صدور حکم سرپرستی

پس از صدور حکم سرپرستی، نقش دادگاه و نهادهای حمایتی به پایان نمی‌رسد. برخلاف تصور برخی خانواده‌ها، فرزندخواندگی یک فرآیند ایستا نیست، بلکه نظارت قانونی و اجتماعی تا سال‌ها پس از صدور حکم ادامه دارد. مددکاران اجتماعی بهزیستی به‌صورت دوره‌ای شرایط زندگی کودک، نحوه رفتار والدین و وضعیت روحی و روانی فرزندخوانده را بررسی می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که حقوق کودک به‌طور کامل رعایت می‌شود. این نظارت به‌ویژه در خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، اهمیت دوچندان دارد، زیرا قانونگذار تلاش کرده است از هرگونه تبعیض یا نابرابری میان فرزندان جلوگیری کند و محیطی امن و عادلانه برای کودک فراهم شود.

امکان فسخ سرپرستی و پیامدهای حقوقی آن

در شرایط خاص و استثنایی، امکان فسخ سرپرستی نیز در قانون پیش‌بینی شده است. چنانچه خانواده سرپرست به تعهدات قانونی خود عمل نکند یا شرایط زندگی کودک به‌گونه‌ای باشد که سلامت جسمی یا روانی او به خطر بیفتد، دادگاه می‌تواند با نظر کارشناسان و گزارش مددکاران اجتماعی، حکم سرپرستی را لغو کند. این موضوع نشان می‌دهد که فرزندخواندگی یک مسئولیت بلندمدت و جدی است و صرف داشتن شرایط اولیه برای پذیرش کودک کافی نیست. آگاهی از این پیامدهای حقوقی به خانواده‌ها کمک می‌کند پیش از اقدام، تصمیمی سنجیده و مسئولانه اتخاذ کنند و با آمادگی کامل وارد این مسیر شوند.

جایگاه حقوقی فرزندخوانده در آینده خانواده

یکی از دغدغه‌های مهم خانواده‌ها، جایگاه فرزندخوانده در آینده و نسبت او با سایر اعضای خانواده است. اگرچه فرزندخوانده از نظر نسبی در حکم فرزند واقعی محسوب نمی‌شود، اما قانون تلاش کرده است با پیش‌بینی حقوق مالی، حضانت و حمایت‌های قانونی، امنیت آینده او را تضمین کند. تعیین اموال به نام کودک، امکان دریافت مستمری و حمایت‌های اجتماعی، و الزام خانواده به رعایت عدالت میان فرزندان، همگی در راستای حفظ منافع فرزندخوانده است. آشنایی با این جایگاه حقوقی، از ایجاد انتظارات نادرست یا برداشت‌های اشتباه در آینده جلوگیری می‌کند و مسیر زندگی کودک را شفاف‌تر می‌سازد.

بخوانید: وکیل خانواده شرق تهران

ضرورت مشاوره حقوقی پیش از اقدام به فرزندخواندگی

با توجه به پیچیدگی‌های قانونی، اداری و اجتماعی فرزندخواندگی، دریافت مشاوره حقوقی پیش از ثبت درخواست، یک ضرورت جدی محسوب می‌شود. بسیاری از رد شدن‌ها یا طولانی شدن پرونده‌ها ناشی از ناآگاهی خانواده‌ها از جزئیات قانونی، نحوه تنظیم تعهدات مالی یا اشتباه در ارائه مدارک است. وکیل خانواده با بررسی دقیق شرایط متقاضیان، پیش‌بینی موانع احتمالی و ارائه راهکارهای قانونی، می‌تواند مسیر فرزندخواندگی را کوتاه‌تر، مطمئن‌تر و کم‌ریسک‌تر کند. این مشاوره به‌ویژه برای خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که حساسیت‌های قانونی و نظارتی در این پرونده‌ها بالاتر است.

جمع بندی

آن چه در اینجا بدان پرداختیم بررسی شرایط فرزند خواندگی برای خانواده هایی که فرزند دارند، بود. البته به این نکته اشاره کردیم که شرایط این افراد با سایر متقاضیان تفاوتی ندارد و تمامی قوانین و الزامات برای هر نوع متقاضی سرپرستی، باید به صورت تمام و کمال اجرا شود.فقط نکته قابل توجه این است که در خانواده‌هایی که دارای فرزند هستند، باید یکی از والدین سن بالای سی سال داشته باشد تا اخذ سرپرستی برای آن‌ها میسر باشد.