تفاوت حق طلاق و شرط وکالت در طلاق چیست؟

یکی از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین مباحث در جلسات مشاوره پیش از ازدواج و تنظیم سند ازدواج، موضوع طلاق و اختیارات طرفین در پایان دادن به زندگی مشترک است. بسیاری از زوجین، به‌ویژه خانم‌ها، نگران این هستند که در آینده اگر زندگی مشترکشان به بن‌بست رسید، اختیار طلاق دست چه کسی باشد. در این میان، دو اصطلاح حقوقی «حق طلاق» و «شرط وکالت در طلاق» بسیار زیاد شنیده می‌شوند، اما متأسفانه اغلب مردم و حتی برخی عقدنامه‌خوان‌ها تفاوت ماهوی این دو را درک نمی‌کنند. در موسسه حقوقی عدل ایرانیان، ما معتقدیم که آگاهی حقوقی، ضامن آرامش خانواده است. در این مقاله با کمک وکیل ازدواج متخصص، به بررسی دقیق تفاوت‌های این دو مفهوم، آثار قانونی آن‌ها و نکاتی که باید در سند ازدواج رعایت کنید، می‌پردازیم.

مفهوم حق طلاق واقعیت یا توهم؟

وقتی صحبت از «حق طلاق» می‌شود، بسیاری تصور می‌کنند که زن می‌تواند همانند مرد، هر زمان و بدون دلیل خاصی، همسر خود را طلاق دهد. اما در حقوق ایران، چیزی به نام «حق طلاق» برای زن به معنای مطلق کلمه وجود ندارد. در اصطلاح حقوقی، «حق» معمولاً به معنای اختیاری است که شخص می‌تواند بدون نیاز به اجازه دیگری آن را اعمال کند. چون طلاق به‌طور اصل در اختیار مرد است، زن به‌صورت ذاتی این «حق» را ندارد. بنابراین، وقتی در عرف می‌گوییم زن می‌خواهد «حق طلاق» داشته باشد، منظور حقوقی آن این است که زن می‌خواهد اختیار طلاق‌دادن خود را از مرد بگیرد و به خود واگذار کند. بنابراین، آنچه در سند ازدواج به عنوان «حق طلاق» برای زن نوشته می‌شود، در واقع یک «شرط وکالت» است. یعنی زن از مرد می‌خواهد که او را وکیل خود کند تا در صورت شرایط خاصی، خودش طلاق بگیرد.

شرط وکالت در طلاق چیست؟

شرط وکالت در طلاق، یکی از هوشمندانه‌ترین سازوکارهای حقوقی در سند ازدواج است که در دفترخانه‌های اسناد رسمی به عنوان «شرط ۲۳» یا شروط ضمن عقد نکاح شناخته می‌شود. در این شرط، مرد (موکل) به زن (وکیل) وکالت می‌دهد که در صورت تحقق شرایطی خاص، خود را مطلقه کند. نکته بسیار مهمی که یک وکیل ازدواج باید به آن اشاره کند این است که این وکالت، یک «وکالت بلاعزل» است. یعنی مرد تا زمانی که زن طبق شرایط وکالت خود را مطلقه نکرده، نمی‌تواند این وکالت را بردارد.

بخوانید: مشاوره حقوقی خانواده 

متن قانونی شرط وکالت در طلاق

در اکثر سند ازدواج‌های فعلی، شرط وکالت این‌گونه نوشته شده است:
زن در صورت عدم پرداخت نفقه توسط مرد، یا عدم پرداخت مهریه، یا سوءرفتار مرد، یا اعتیاد به مواد مخدر، یا محکومیت کیفری مرد، یا ترک منزل توسط مرد، و همچنین در صورت عسر و حرج زن (به تشخیص دادگاه)، می‌تواند با مراجعه به دادگاه و اثبات یکی از این موارد، خود را مطلقه کند.

تفاوت کلیدی حق طلاق (مطلق) در برابر شرط وکالت (مشروط)

اکنون به مهم‌ترین بخش این مقاله می‌رسیم: تفاوت عملی این دو مفهوم چیست و چرا درک آن برای شما حیاتی است؟

۱. اختیار بدون قید و شرط در برابر اختیار مشروط

اگر مردی «حق طلاق» داشته باشد (که طبق قانون دارد)، می‌تواند بدون ذکر هیچ دلیلی و صرفاً به دلیل عدم ادامه زندگی، همسر خود را طلاق دهد. او نیازی به اثبات سوءرفتار یا اعتیاد همسرش ندارد.

اما در «شرط وکالت در طلاق»، زن تنها در صورتی می‌تواند از این وکالت استفاده کند که شرایط مندرج در سند ازدواج (مانند ضرب و شتم، ترک منزل، عدم پرداخت نفقه و...) محقق شده باشد. زن نمی‌تواند صرفاً به این دلیل که «دیگر همسرم را دوست ندارم» از وکالت خود استفاده کند. او باید در دادگاه ثابت کند که یکی از شروط قانونی رخ داده است.

۲. نقش دادگاه در هر دو مورد

شاید تصور کنید چون طلاق حق مرد است، مرد بدون دادگاه می‌تواند طلاق بگیرد. این تصور غلط است. حتی مرد هم برای ثبت طلاق در دفترخانه، نیاز به حکم دادگاه یا صیغه طلاق نزد حاکم شرع دارد. اما تفاوت در روند دادگاه است.

• در طلاق به درخواست مرد: دادگاه تلاش می‌کند سازش کند، اما اگر مرد اصرار داشت، معمولاً حکم طلاق صادر می‌شود (البته با رعایت حقوق مالی زن).
• در طلاق به وکالت زن: زن باید مدارک و مستنداتی برای اثبات یکی از شروط (مثلاً اعتیاد همسر) ارائه دهد. اگر نتواند ادعای خود را ثابت کند، دادگاه حکم طلاق صادر نخواهد کرد، حتی اگر زن وکالت داشته باشد.

۳. عسر و حرج؛ پلی به سوی حق طلاق برای زنان

در سال‌های اخیر و با اصلاحات قانونی، مفهوم «عسر و حرج» پررنگ‌تر شده است. عسر و حرج به معنای قرار گرفتن زن در شرایط سخت و غیرقابل تحمل است. یک وکیل ازدواج ماهر می‌تواند با استناد به این ماده، حتی اگر شرایط خاصی مثل ضرب و شتم اثبات نشود، با اثبات اینکه ادامه زندگی برای زن سخت و غیرقابل تحمل است (مثلاً اختلافات شدید شخصیتی)، حکم طلاق بگیرد. این نزدیک‌ترین حالت به «حق طلاق» برای زنان است، اما باز هم نیاز به اثبات در دادگاه دارد.

چرا مشاوره با وکیل ازدواج در تنظیم شروط ضروری است؟

بسیاری از زوجین فکر می‌کنند چون سند ازدواج یک متن چاپی است، نیازی به تغییر آن نیست. اما واقعیت این است که شما می‌توانید شروط ضمن عقد را متناسب با نیازهای خود تغییر دهید یا شروط جدیدی اضافه کنید.

یک وکیل ازدواج می‌تواند به شما کمک کند تا:
۱. شرایط وکالت را شفاف‌تر کنید: مثلاً تعیین کنید که «ترک منزل» به معنای چه مدت زمان غیبت است.
۲. شرط عدم ازدواج مجدد: می‌توانید شرط کنید که مرد در صورت ازدواج مجدد بدون اجازه زن، زن حق طلاق پیدا می‌کند (وکالت در توکیل).
۳. شرط اشتغال به تحصیل یا کار: می‌توانید شرط کنید که اگر مرد مانع تحصیل یا کار زن شود، زن وکیل در طلاق باشد.

انواع شروط وکالت در طلاق؛ فراتر از متن چاپی

بسیاری از مردم فکر می‌کنند شروط طلاق فقط همان ۱۲ موردی است که در پشت سند ازدواج چاپ شده است. اما یک وکیل ازدواج می‌تواند شروطی را برای شما طراحی کند که کاملاً متناسب با زندگی شما باشد. این بخش از خلاقیت وکیل و نیازهای زوجین نشأت می‌گیرد:

شرط وکالت در توکیل (وکالت در وکالت)

یکی از هوشمندانه‌ترین شروطی که می‌توان در سند ازدواج گنجاند، «شرط وکالت در توکیل» است. در این حالت، زن از مرد می‌خواهد که او را وکیل کند تا بتواند «وکیل» انتخاب کند. یعنی اگر زن نخواهد خودش مستقیماً در دادگاه حاضر شود یا پرونده را پیگیری کند، می‌تواند وکیل خود را معرفی کند و مرد حق اعتراض به وکیل زن را نداشته باشد. این شرط باعث می‌شود زن بتواند بدون حضور فیزیکی و استرس در دادگاه، پرونده را توسط وکیل خود پیش ببرد.

شرط عدم تمکین (حق طلاق برای مرد)

در مقابل، مردان نیز می‌توانند شروطی را برای خود در نظر بگیرند. اگرچه قانون طلاق را به مرد داده است، اما ثبت «شرط عدم تمکین» در سند می‌تواند روند طلاق را در صورت سرپیچی زن از وظایف زناشویی تسریع کند. البته این موضوع نیازمند بررسی دقیق حقوقی است تا با حقوق شرعی و عرفی زن در تضاد نباشد.

بخوانید: وکیل طلاق خانم

شرط تعیین مهریه و شروط مالی

گاهی اوقات بحث طلاق با مسائل مالی گره خورده است. زن می‌تواند شرط کند که در صورت عدم پرداخت مهریه در یک بازه زمانی مشخص (مثلاً ۳ ماه پس از درخواست)، وکیل در طلاق باشد. این کار فشار حقوقی زیادی را برای وصول مهریه روی مرد ایجاد می‌کند.

اشتباهات رایج در مورد حق طلاق و وکالت

در مشاوره‌های روزانه در موسسه عدل ایرانیان، با شایعات و باورهای غلط زیادی روبرو می‌شویم که باید روشن شوند:

۱. اگر شرط وکالت را امضا نکنم، زن هیچ‌وقت نمی‌تواند طلاق بگیرد؟
پاسخ: خیر. این یک باور غلط است. حتی اگر شرط وکالت در سند قید نشده باشد، زن می‌تواند با اثبات «عسر و حرج» (سختی‌های غیرقابل تحمل) در دادگاه، درخواست طلاق کند. اما حذف شرط وکالت، کار را برای زن بسیار سخت‌تر، طولانی‌تر و پرهزینه‌تر می‌کند، زیرا باید ثابت کند که زندگی در شرایط فعلی برای او غیرممکن است.

۲. مرد می‌تواند شرط وکالت را یک‌طوری باطل کند؟
پاسخ: خیر، اگر وکالت «بلاعزل» باشد، مرد نمی‌تواند آن را باطل کند. اما اگر در سند قید شده باشد که وکالت «با وکالت» است، مرد می‌تواند در هر زمان وکیل را عزل کند. به همین دلیل است که چک کردن کلمه «بلاعزل» توسط وکیل ازدواج بسیار حیاتی است.

۳. اگر زن شرط وکالت را فعال کند، دیگر مهریه‌ای نمی‌گیرد؟
پاسخ: اصلاً این‌طور نیست. طلاق به وکالت زن، طلاق رجعی است و تمام حقوق مالی زن (مهریه، نفقه، جهیزیه و...) محفوظ است. حتی در بسیاری از موارد، زن برای اینکه بتواند حکم طلاق بگیرد، از مهریه خود می‌گذرد یا بخشی از آن را می‌بخشد تا مرد را راضی به دادن گواهی عدم امکان سازش کند. این یک مذاکره حقوقی است که وکیل ازدواج آن را مدیریت می‌کند.

نقش وکیل ازدواج در حفظ آرامش خانواده

شاید بپرسید چرا باید برای تنظیم یک سند ازدواج یا یک پرونده طلاق هزینه وکیل را بپردازیم؟ پاسخ در «هزینه فرصت» و «آرامش روان» نهفته است. یک وکیل ازدواج متخصص در موسسه حقوقی عدل ایرانیان فقط به دنبال جدا کردن زوجین نیست؛ بلکه هدف او تنظیم روابطی است که اگر روزی قرار شد به پایان برسد، با کمترین آسیب و دعوا انجام شود.وقتی شروط وکالت در طلاق شفاف و دقیق نوشته می‌شود، طرفین می‌دانند که مرزها کجاست. مرد می‌داند که اگر نفقه ندهد یا همسرش را کتک بزند، زن به راحتی می‌تواند طلاق بگیرد. این «ترس از عواقب قانونی» می‌تواند به نوعی بازدارنده در برابر خشونت خانگی عمل کند و امنیت زن را در زندگی مشترک افزایش دهد.

استراتژی‌های حقوقی در پرونده‌های وکالت در طلاق؛ نگاهی از داخل دادگاه

وقتی بحث از جدایی می‌شود، احساسات جای منطق را می‌گیرد و اینجاست که نقش یک وکیل ازدواج متخصص پررنگ‌تر می‌شود. در این بخش، چند سناریوی واقعی و نکته فنی را بررسی می‌کنیم که در دادگاه‌های خانواده بسیار رخ می‌دهد.

۱. چالش «اثبات سوءرفتار»؛ متهم کردن متقابل

یکی از رایج‌ترین دعاوی، استناد به «سوءرفتار مردی است که زندگی زن را سخت کرده» (شرط ۲۳ سند ازدواج). اما در دادگاه، چه اتفاقی می‌افتد؟ معمولاً وقتی زن دادخواست طلاق به استناد سوءرفتار می‌دهد، وکیل مرد پاسخ می‌دهد که «خیر، سوءرفتار از طرف زن است» یا «شاکی، خودش مقصر است». در اینجا، قاضی به مدارک مستند نیاز دارد. دعواهای لفظی، توهین‌های بدون سند، یا اختلافات سلیقه‌ای توسط دادگاه پذیرفته نمی‌شود. یک وکیل ازدواج خبره می‌داند که باید مدارکی مثل «گزارش پلیس ۱۱۰»، «برگه ارجاع به پزشکی قانونی»، «پیام‌های تهدیدآمیز» یا «استشهادیه محلی» را تهیه کند. بدون این مدارک، حتی اگر زن صد بار بگوید شوهرش بدرفتار است، حکم طلاق صادر نخواهد شد.

۲. ترفند «اعسار از پرداخت مهریه» و تأثیر آن بر طلاق

گاهی اوقات زن درخواست طلاق می‌کند چون مرد مهریه را پرداخت نکرده است. اما مرد در دادگاه ادعا می‌کند که «ناتوان» (معسر) است. طبق قانون، اگر مرد ثابت کند که توانایی مالی پرداخت مهریه را ندارد، نمی‌توان او را زندانی کرد. اما آیا این مانع طلاق می‌شود؟ خیر. در شرط وکالت در طلاق، اگر مرد «تمکن مالی» داشته باشد و پرداخت نکند، زن حق طلاق دارد. اما اگر تمکن نداشته باشد، روند پیچیده می‌شود. در این حالت، وکیل ازدواج زن ممکن است استراتژی را تغییر دهد و به جای تمرکز بر مهریه، بر «عسر و حرج» ناشی از فشارهای اقتصادی و عدم حمایت مرد تمرکز کند تا حکم طلاق بگیرد.

۳. وکالت در طلاق و حق حضانت فرزندان

بسیاری از مادران نگران هستند که اگر از شرط وکالت استفاده کنند و طلاق بگیرند، حضانت فرزندان را از دست بدهند. باید بدانید که «وکالت در طلاق» و «حضانت فرزند» دو مسیر قانونی جداگانه هستند.
صدور حکم طلاق به وکالت زن، به خودی خود باعث از دست رفتن حضانت نمی‌شود. حضانت فرزند تا سن هفت سالگی با مادر است (مگر اینکه مادر مجنون یا فاسد الفساد باشد که باید اثبات شود). وکیل ازدواج به شما اطمینان می‌دهد که استفاده از حق طلاق، به معنای از دست دادن فرزند نیست. این دو پرونده موازی هم پیش می‌روند و باید هر دو را به درستی مدیریت کرد.

۴. نکته مهم: شرط وکالت در طلاق برای مردان

آیا مردان هم می‌توانند در سند ازدواج شرط کنند که زن وکیل طلاق باشد؟ بله، اما به ندرت پیش می‌آید. معمولاً مردان نیاز به این شرط ندارند چون قانوناً حق طلاق با آن‌هاست. اما در موارد خاصی، مثلاً اگر مردی می‌خواهد اطمینان حاصل کند که اگر زن او را ترک کرد، بتواند سریع طلاق بگیرد، می‌تواند شروطی مبنی بر «ترک منزل توسط زن» را در سند ذکر کند که در صورت وقوع، زن محکوم به تمکین شود و در صورت عدم تمکین، مرد بتواند طلاق بگیرد. این شروط باید با دقت توسط وکیل ازدواج تنظیم شوند تا با قوانین حمایت خانواده در تضاد نباشند.

۵. اهمیت «شرط ضمن عقد» در ازدواج دائم و موقت

آیا شرط وکالت فقط در ازدواج دائم کاربرد دارد؟ خیر. در ازدواج موقت (صیغه) نیز می‌توان شروطی ذکر کرد. اما چون ازدواج موقت دارای مدت مشخص است، بحث طلاق قبل از انقضای مدت کمتر مطرح می‌شود. با این حال، در ازدواج دائم، شرط وکالت مثل یک بیمه‌نامه برای زن عمل می‌کند. وکیل ازدواج همیشه توصیه می‌کند که در ازدواج دائم، این شرط حتماً با قید «بلاعزل» نوشته شود تا امنیت روانی زن تامین گردد.

چرا نباید از بحث کردن درباره طلاق قبل از ازدواج ترسید؟

بسیاری از خانواده‌ها فکر می‌کنند اگر قبل از ازدواج درباره طلاق و شروط آن صحبت کنند، بدشگونی است و باعث می‌شود طرفین نترسند. اما دیدگاه یک وکیل ازدواج متفاوت است. بحث درباره طلاق، بحث درباره «مرزها» است. وقتی زن و مرد می‌دانند که اگر خط قرمزهایشان (مثل ضرب و شتم یا خیانت) رعایت نشد، چه پیامد قانونی‌ای در انتظار طرف مقابل است، احترام متقابل بیشتر می‌شود. ترس از عواقب قانونی، یکی از بزرگ‌ترین بازدارنده‌های خشونت خانگی است. بنابراین، تنظیم دقیق سند ازدواج و مشاوره با وکیل، نه‌تنها باعث بدبینی نمی‌شود، بلکه باعث می‌شود طرفین با چشم باز و با اطمینان خاطر بیشتری وارد زندگی مشترک شوند. در موسسه حقوقی عدل ایرانیان، ما همیشه به جوانان می‌گوییم: عشق برای شروع زندگی کافی است، اما برای ادامه دادن به آن، نیاز به قانون، تفاهم و شناخت حقوق دارید.

بخوانید: بهترین وکیل مهریه 

سوالات متداول درباره حق طلاق و شرط وکالت

در موسسه حقوقی عدل ایرانیان، ما روزانه صدها تماس تلفنی و پیام از زوجینی دریافت می‌کنیم که سوالات مشابهی در مورد شروط طلاق دارند. در اینجا به پرتکرارترین این سوالات که توسط وکیل ازدواج پاسخ داده شده است، می‌پردازیم:

۱. آیا با داشتن شرط وکالت در طلاق، زن می‌تواند بدون اجازه شوهر طلاق بگیرد؟

پاسخ: بله، اما با یک شرط مهم. زن می‌تواند بدون رضایت و اجازه شوهر طلاق بگیرد، به شرطی که یکی از شرایط مندرج در سند ازدواج (مانند ضرب و شتم، اعتیاد، ترک منزل یا عدم پرداخت نفقه) را در دادگاه ثابت کند. اگر نتواند شرایط را اثبات کند، وجود شرط وکالت به تنهایی برای صدور حکم طلاق کافی نیست.

۲. اگر شرط وکالت در سند ازدواج امضا نشده باشد، زن حق طلاق دارد؟

پاسخ: بسته به شرایط دارد. اگر شرط وکالت امضا نشده باشد، زن نمی‌تواند به استناد سند ازدواج طلاق بگیرد. اما او هنوز هم می‌تواند با اثبات «عسر و حرج» (سختی‌های غیرقابل تحمل و ادامه زندگی) در دادگاه، درخواست طلاق کند. البته این مسیر دشوارتر و طولانی‌تر از استفاده از شرط وکالت است.

۳. تفاوت طلاق به درخواست مرد با طلاق به وکالت زن در مهریه چیست؟

پاسخ: در هر دو نوع طلاق، مهریه دین زن محسوب می‌شود و باید پرداخت شود. اما در عمل، در طلاق به درخواست مرد، معمولاً پرداخت مهریه شرط اصلی برای صدور حکم است. در طلاق به وکالت زن، اگر زن ثابت کند که مرد مقصر است (مثلاً او را کتک زده)، می‌تواند حکم طلاق بگیرد و سپس برای وصول مهریه اقدام کند. گاهی اوقات زنان برای سریع‌تر شدن روند طلاق، بخشی از مهریه را می‌بخشند که این یک مذاکره حقوقی است و نیاز به وکیل ازدواج دارد.

۴. آیا مرد می‌تواند شرط وکالت در طلاق را باطل کند؟

پاسخ: خیر، اگر در سند ازدواج قید شده باشد که وکالت «بلاعزل» است، مرد حق عزل (برداشتن) وکالت از زن را ندارد. اما اگر کلمه بلاعزل ذکر نشده باشد، مرد می‌تواند در هر زمان این وکالت را باطل کند. به همین دلیل بررسی وجود کلمه «بلاعزل» توسط وکیل ازدواج هنگام عقد، بسیار حیاتی است.

۵. هزینه وکیل برای پرونده‌های طلاق چقدر است؟

پاسخ: هزینه وکیل طبق تعرفه‌های قانونی کانون وکلا بستگی به میزان سختی پرونده و خواسته موکل دارد. در پرونده‌های طلاق به استناد شرط وکالت، چون کار بیشتر روی اثبات شرایط متمرکز است، حق‌الوکاله متغیر است. شما می‌توانید برای دریافت مشاوره و استعلام دقیق هزینه‌ها با موسسه حقوقی عدل ایرانیان تماس بگیرید.

۶. مدت زمان رسیدگی به دادخواست طلاق با شرط وکالت چقدر است؟

پاسخ: اگر زن مدارک مستدلی داشته باشد و مرد نیز در جلسات دادگاه حضور یابد و اعتراضی نداشته باشد، پرونده می‌تواند ظرف ۲ تا ۳ ماه به نتیجه برسد. اما اگر مرد اصل طلاق یا شرایط آن را انکار کند و پرونده وارد مرحله رسیدگی به داوری و شهادت‌ها شود، ممکن است این روند به ۶ ماه یا بیشتر هم کشیده شود.

۷. آیا شرط وکالت در طلاق شامل ازدواج مجدد مرد هم می‌شود؟

پاسخ: خیر، به صورت پیش‌فرض در متن چاپی سند ازدواج، ازدواج مجدد مرد یکی از شرایط وکالت در طلاق نیست. اما زن و مرد می‌توانند در شروط ضمن عقد (شرط ۲۴)، توافق کنند که اگر مرد بدون اجازه زن همسر دیگری بگیرد، زن حق طلاق پیدا کند. این شرط باید حتماً به صورت نوشته شده و امضا شده در سند درج شود.

۸. اگر زن از شرط وکالت استفاده کند، آیا نفقه ایام عده به او تعلق می‌گیرد؟

پاسخ: بله. طبق قانون، در طلاق رجعی (که اکثر طلاق‌ها، حتی به درخواست زن، رجعی هستند)، زن در مدت عده (معمولاً سه طهر یا حدود ۳ ماه) مستحق دریافت نفقه است، مگر اینکه طلاق به دلیل ناشزه بودن زن (تمکین نکردن) صادر شده باشد.

۹. برای تنظیم شروط طلاق در سند ازدواج حتماً باید وکیل ببریم؟

پاسخ: قانوناً اجباری نیست، اما به شدت توصیه می‌شود. متن سند ازدواج استاندارد است و نیازهای خاص شما را پوشش نمی‌دهد. یک وکیل ازدواج می‌تواند شروطی را متناسب با شرایط زندگی شما (مثل شغل تحصیلی، محل زندگی، یا توافقات خاص مالی) اضافه کند که در آینده کارساز باشد.

۱۰. آیا می‌توانیم بعد از ازدواج، شروط طلاق را به سند اضافه کنیم؟

پاسخ: بله. زوجین می‌توانند در هر زمانی که بخواهند، با مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی، یک «سند رسمی جداگانه» تنظیم کنند و شروط جدیدی (مثل حق طلاق برای زن یا تغییر شرایط مهریه) را به آن اضافه کنند. این سند پس از تنظیم، همان اعتبار سند ازدواج را دارد.